در حالی که شرم یک هیجان ناخوشایند است، منشا آن در بقای ما به عنوان یک گونه نقش دارد. از آنجایی که ما میخواهیم پذیرفته شویم، شرم یک ابزار تکاملی است که همه ما را تحت کنترل نگه می دارد.
یادداشتی از دکتر پیمان دوستی
شرم به ما کمک کرده است تا:
۱) خصومت کمتری از دیگران دریافت کنیم: اگر به نظر دیگران شرمنده باشیم، انتقاد، تنبیه، خصومت، قضاوت یا پرخاشگری آنها به ما کمک میشود.
۲) حمایت و مهربانی بیشتری دریافت کنیم: اگر دیگران بدانند شرمنده هستیم، حس مهربانی، حمایت یا بخشش بیشتری به ما میدهند.
۳) از درد اجتناب کنیم:زیر سلطه شرم، از افراد، مکانها، موقعیتها و …. که افکار و احساسهای دردناک ایجاد میکنند یا ترس از ارزیابی منفی یا طرد و تنبیه ایجاد میکنند، اجتناب میکنیم.
شرم زمانی می تواند مشکل ساز شود که: درونی شود یا منجر به ارزیابی بیش از حد خشن از خود به عنوان یک فرد شود.
این منتقد درونی ممکن است به شما بگوید که فردی بد، یا بی ارزش هستید. حقیقت این است که هرچقدر هم که عمیقاً احساس شرمندگی میکنید، ربطی به ارزش شما ندارد.
در درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT)، فرد میآموزد که شرم را بهعنوان یک تجربهی انسانی مشاهده کند. اولین گام برای عبور از شرم این است که به جای اجتناب از شرمتان، آن را بررسی کنید. آوردن شرم به حیطه آگاهی، راهی برای عبور از سایه انداختن شرم بر زندگی فعلی شماست.
درمان متمرکز بر شفقت (CFT) نیز کمک میکند سیستم تهدید آرامتر شود و فرد بهجای حمله به خود، با درد خویش رابطهای امنتر برقرار کند.
درمان شرم، ساختن تصویری بینقص از خود نیست؛ آغازِ رهایی، تواناییِ ماندن با خود، حتی در لحظههاییست که ذهن میگوید «دوستداشتنی نیستی».