بسیاری از افرادی که با اختلال شخصیت مرزی (BPD) دست و پنجه نرم میکنند، لحظاتی را به یاد میآورند که هیجانهایشان ناگهان شدت گرفتهاند؛ گویی طوفانی درونی در چند ثانیه شکل میگیرد و ناگه انفجاری از خشم رخ میدهد.
یادداشتی از دکتر پیمان دوستی
این طغیان هیجانی، نه ضعف است و نه «نمایش»؛ بلکه نتیجهی سالها حساسیت هیجانی، تجارب رهاشدگی، احساسی از دیده یا شنیده نشدن و تلاشهای ناامیدانه برای حفظ پیوند با دیگران است.
در این لحظات معمولاً شاهد چیزهایی از این قبیل هستیم:
ترس از ترک شدن یا از دست دادن: حتی یک اختلاف کوچک، به شکل خطر «ترک شدن» تجربه میشود.
واکنشهای شدید و ناگهانی: گریه، عصبانیت، حملات خشم و یا حتی انفعال کامل و کناره گیری.
شرم پس از طغیان: پس از یک طغیان تمام عیار، معمولا با احساسی از شرم و پشیمانی روبرو میشویم.
درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) و مداخلات شفقتمحور، کمک میکنند فرد هیجانهایش را تهدید نبیند. در این رویکرد فرد میآموزد به افکار، هیجانها، تمایلات و دیگر تجارب درونی خود آگاه شود و اجازه ندهد این تمایلات، کنترل رفتارهای او را به شکلی تکانهای در دست بگیرد.
همچنین، ACT به افراد کمک میکند با نامگذاری تجربههایشان («الان ترس فعال شده»، «این موجِ خشم است»)، فاصلهای سالم بین خودشان و تجاربشان ایجاد کنند. سپس با شفقت، یاد میگیرند به جای قضاوت، شفقت ورزانه به ساختار آسیبپذیری خود نگاه کنند.
هیجانِ شدید دشمن نیست؛ پیامی است از زخمی قدیمی که شنیده شدن میخواهد.