کلینیک روانشناسی پذیرش و تعهد
این صفحه به معرفی و تبیین مفهوم مایندفولنس (ذهنآگاهی/ توجهآگاهی) اختصاص دارد. مطالب ارائهشده بر اساس شواهد علمی و رویکردهای موج سوم، به تمرین حضور آگاهانه در لحظه، مشاهده بدون قضاوت تجربههای درونی و افزایش ارتباط مؤثر با زندگی میپردازد. هدف این بخش، ارائه درکی کاربردی از مایندفولنس و نقش آن در کاهش رنج روانشناختی و ارتقای سلامت روان است.
مطالب صفحه:
در سالهای اخیر با افزایش فشارهای روزمره، بسیاری از افراد دچار تنشهای بدنی و ذهنی میشوند؛ تنشی که خود را به شکل سردرد، انقباض شانهها، بیخوابی و اضطراب نشان میدهد. یکی از روشهای علمی و بسیار کاربردی برای مدیریت این تنشها، آرامسازی پیشرونده عضلانی است. این تکنیک به شما کمک[...]
ذهنآگاهی/ توجه آگاهی (Mindfulness) مفهومی با ریشههای کهن در سنتهای شرقی، بهویژه بودیسم، است که در دهههای اخیر وارد روانشناسی علمی و درمانهای مبتنی بر شواهد شده است. امروزه مایندفولنس یکی از ارکان اصلی بسیاری از درمانهای موج سوم درمان های شناختی-رفتاری مانند درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT)،[...]
گردآوری و ترجمه: دکتر پیمان دوستی در یک مطالعه که فیلیپ آر گلدین و همکاران (۲۰۲۱) انجام دادند، به دنبال پاسخ به این سوال بودند که آیا آیا درمانهای با پایه شناختی رفتاری و همچنین درمان بر پایه مهارتهای مایندفولنس مانند کاهش استرس مبتنی بر توجه آگاهی/ ذهن آگاهی (مایندفولنس)[...]
تمرین «بادی اسکن» یکی از مهمترین و پایهایترین تمرینهای توجهآگاهی است. در این تمرین، ما قدمبهقدم توجه خود را به بخشهای مختلف بدن متمرکز می کنیم و آنچه در هر بخش تجربه میکنیم را مشاهده میکنیم؛ بدون اینکه بخواهیم چیزی را تغییر دهیم یا احساس خاصی ایجاد کنیم. نکته بسیار[...]
تجربه خود به عنوان مشاهده گر یا خودِ مشاهده کننده (Observing Self)، یکی از ارکان درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT/ اکت) است، که به آن تجربه خود به عنوان زمینه (Self-As-Context) نیز می گویند. دکتر پیمان دوستی خودِ ناظر (مشاهده گر)، به بخشی از شما اشاره دارد که[...]
ذهن انسان، کارخانهای بیوقفه از تولید افکار است. به نظر می رسد انسان روزانه بیش از هزاران فکر از ذهنش عبور میکند، که بیشتر آنها تکراری و ناخواستهاند. بسیاری از رنجهای روانشناختی، نه از خود افکار، بلکه از درگیری ما با آنها ناشی میشود — یعنی وقتی سفت و محکم[...]
توجهآگاهی (ذهن آگاهی) یک عنصر کلیدی در ACT (اکت) است که برای ایجاد حسی از خود استفاده میشود که بزرگتر از افکار، احساسات و سایر رویدادهای خصوصی است. با تمرینات توجهآگاهی (ذهن آگاهی)، مراجعین یاد میگیرند که چشمانداز "خود ناظر" را توسعه دهند، که در آن میتوانند افکار و احساسات[...]
تمرین خوردن آگاهانه کشمش یکی از معروفترین تمرینهای مقدماتی ذهنآگاهی است. این تمرین کمک میکند یاد بگیریم توجه خود را از افکار خودکار و مشغله روزانه بیرون بکشیم و آن را روی یک تجربه ساده و جسمانی، یعنی خوردن یک دانه کشمش، متمرکز کنیم. نکته حائز اهمیت این است که[...]
تکنیکهای متمرکز بر ذهنیتهای طرحوارهای، میتوانند بخش مکمل طرحواره درمانی در نظر گرفته شوند. با این حال، به نظر میرسد راهبردهای رویکرد ذهنیتهای طرحوارهای برای برخی افراد، نسبت به طرحواره درمانی استاندارد، مناسبتر باشند. هدف این سبک از مداخله، کاهش تأثیر طرحوارههای ناسازگار و شیوههای مقابلهای بر رفتار فرد و[...]
استرس شغلی امروز به یکی از چالشهای بزرگ زندگی مدرن تبدیل شده است. فشار کاری، حجم زیاد وظایف، جلسات متعدد، و دستوپنجه نرم کردن با فرسودگی شغلی باعث شده بسیاری از کارمندان همواره احساس خستگی ذهنی و کاهش تمرکز داشته باشند. در سالهای اخیر، مایندفولنس (ذهنآگاهی) به یکی از موثرترین[...]
درحالی که شواهد پژوهشی زیادی وجود دارد که انجام روزانه تمرین های مایندفولنس (توجه آگاهی/ ذهن آگاهی) اثربخشی قابل توجهی در خصوص طیف بسیار گستردهای از مسایل مربوط به روان دارد، اما در برخی موارد گزارشهایی شنیده میشود که انجام این تمرینها اثر چندانی برای ما نداشته است. دکتر پیمان[...]
درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT؛ هیز، استروسال و ویلسون[۱]، ۱۹۹۹) یک رویکرد مبتنی بر پذیرش و توجهآگاهی[۲] است که میتواند در بسیاری از مشکلات و اختلالات، از جمله درد مزمن، مورد استفاده قرار گیرد. به نظر میرسد یک ابزار درمانی قدرتمند است که میتواند رنج را هم برای[...]
یادگیری حضور در اینجا و اکنون را میتوان به شیوهای خاص با تقویت دامنه دید خود مقایسه کرد. ریشههای کلمه «حضور» به معنای کشیده شدن به سمت چیزی هستند. در توسعه توجهآگاهی (ذهنآگاهی) میخواهیم که دامنه آگاهی و توانایی خود برای تمرکز بر آن، در جهتی منتخب را افزایش دهیم.[...]
ذهنآگاهی در سالهای اخیر به یکی از مفاهیم مهم حوزه روانشناسی و سلامت روان تبدیل شده است. بسیاری از افراد ذهنآگاهی را با تکنیکهای آرامسازی یا روشهایی برای رسیدن به حس آرامش اشتباه میگیرند، اما حقیقت این است که هدف ذهنآگاهی آرام شدن نیست. ذهنآگاهی روشی برای «بودن در لحظه»[...]
یادگیری اینکه به توجه خود، توجه کنیم، به توجهآگاهی (ذهن آگاهی/ مایندفولنس) مرتبط است. توجهآگاهی درباره شفافیت مشاهده و توجه میباشد. توجهآگاهی (ذهن آگاهی/ مایندفولنس) اغلب به معنی توجه کردن به یک لحظه یا عمل خاص و همچنین کاهش تمایل برای تفکر، قضاوت و انجام کارهای مختلف به صورت همزمان[...]
قبل از اینکه بخواهیم از موضوع های مرتبط با چگونگی کارکرد توجه و میزان اهمیت توجهآگاهی (ذهن آگاهی/ مایندفولنس) در زندگیمان عبور کنیم، باید به مسئله مهم دیگری اشاره کنیم که همان ماهیت خودآگاهی (هشیاری[۱])، درک احساس زنده بودن، و آگاهی از وجودمان به عنوان خود (self) میباشد. یک ایده[...]
سالگو، باجت و اونکا[۱] (۲۰۲۱) مطالعهای بر روی ۲۶۳ نفر از افرادی که دارای مشکلات مربوط به شحصیت بودند انجام دادند. هدف آنها بررسی ارتباط بین تنظیم هیجان، مایندفولنس (ذهن آگاهی/ توجهآگاهی) و شفقت به خود با ذهنیتهای طرحوارهای بود. ترجمه و تلخیص: دکتر پیمان دوستی سالگو و همکاران (۲۰۲۱)[...]
آیا تا به حال هنگام مدیتیشن یا تمرکز روی یک کار متوجه شدهاید که ذهنتان ناگهان به آینده، نگرانیها یا خاطرات میرود؟ این حالت که به آن پرسهزنی ذهن گفته میشود، یکی از چالشهای اصلی تمرکز و ذهنآگاهی است.علم عصبشناسی امروزه میتواند تفاوت بین ذهنآگاهی و پرسهزنی ذهن را از[...]
گاهی پیش میآید که ذهن آنقدر درگیر افکار، نگرانیها یا فشارهای روزمره میشود که احساس میکنیم از «اینجا و اکنون» جدا شدهایم. ممکن است اضطراب، هجوم افکار یا حتی احساس گمگشتگی ذهنی، تمرکز و آرامش ما را مختل کند. در چنین موقعیتهایی، یکی از کاربردیترین ابزارهای بازگشت به لحظه حال،[...]
زمانی که با صمیمی ترین دوستم صحبت می کنم، آنچنان با دقت به حرف هایم گوش می کند که انگار به سخنرانی معروف ترین فرد جهان گوش می کند. در حین مکالمه احساس می کنم تمام وجودش را در اختیار من می گذارد و با توجه کامل با من ارتباط[...]
وقتی در یک موقعیت استرس زا هستید، هیچ چیز شما را آرام نمیکند. این مسأله به این دلیل است که بدن شما طی میلیونها سال در مواقعی که در یک موقعیت چالشی یا تهدید کننده هستید، برای داشتن پاسخ "جنگ و گریز" تکامل یافته است. پاسخ جنگ و گریز به[...]
در دهههای اخیر، ذهنآگاهی (Mindfulness) بهعنوان یکی از بنیادیترین مؤلفههای درمانهای موج سوم رفتار درمانی ـ از جمله درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT)، درمان متمرکز بر شفقت (CFT) و درمان فرایندمحور (PBT) ـ جایگاه ویژهای پیدا کرده است. پژوهشها نشان دادهاند که تمرین ذهنآگاهی موجب بهبود تنظیم هیجان[...]
دکتر راس هریس به این پرسش که چه زمانی برای انجام تمرینهای مایندفولنس مناسب است، پاسخ میدهد. مترجم: دکتر پیمان دوستی ما میتوانیم این تمرینها را در هر زمان و مکان انجام دهیم. ما نمیخواهیم منتظر بمانیم تا طوفانهای هیجانی شروع به وزیدن کنند؛ این تمرینها را در طول روز[...]
خاطرهای را بهصورت آگاهانه در ذهن خود بیاورید و سپس به خود بگویید: «اکنون به یاد میآورم که ...» این گفته را با توصیف مختصر خاطره در یک جمله کوتاه ادامه دهید. بهعنوان مثال، ممکن است بگویید «اکنون به یاد میآورم که رئیسم به من گفت من هرگز به جایی[...]
چگونه طوفانهای هیجانی را مدیریت کنیم؟ خب، در زندگی واقعی، وقتی طوفانی به یک شهر ساحلی میوزد، همه قایقهای بندر لنگر میاندازند. چرا؟ زیرا اگر این کار را نکنند، آسیب میبینند یا در دریا سرگردان میشوند. اما حتی زمانی که یک قایق لنگر میاندازد، طوفان به طور جادویی از بین[...]